Tổng quan

Đây là những bài học mình đã phải trả giá đắt mới rút kinh nghiệm được: những lệnh thua, những ngày ngồi hàng giờ trước đồ thị và vẫn thua,... Trading nhìn bên ngoài có vẻ dễ, nhưng thực sự khi đã bước chân vào giới này bạn sẽ bị đưa vào trạng thái luôn luôn bị thử thách tính kiên nhẫn và khả năng kiểm soát bản thân nhiều hơn bạn tưởng.

4 bài học này định hình phong cách và tư duy mình tiếp cận với Trading:

• Bài 1: Không có công thức bí mật nào trong Day Trading

• Bài 2: Hãy xây dựng kế hoạch giao dịch của riêng bạn thay vì sao chép người khác

• Bài 3: Luôn bắt đầu từ đồ thị

• Bài 4: Cho bản thân thời gian và sự kiên nhẫn

• Câu hỏi thường gặp

1. Không có Công thức Bí mật trong Day Trading

Rất nhiều người mới, bao gồm cả mình, ban đầu luôn cố gắng đi tìm một chiến lược giao dịch bí mật nào đó. Mình nhảy hết từ phòng chat này sang khóa học khác, chạy theo mọi lời hứa hẹn hào nhoáng về một kết quả nhanh chóng và một lợi nhuận khổng lồ.

Mình từng đinh ninh rằng có một sự kết hợp thần kỳ giữa RSI, MACD (đường trung bình động hội tụ phân kỳ) và các chỉ báo giao dịch khác sẽ cho mình điểm vào và điểm ra hoàn hảo. Mình thực sự nghĩ rằng khi đã có setup đúng thì chẳng còn phải sợ quái gì về rủi ro.

Không hề. Nó đơn giản là không tồn tại.

Không chỉ báo nào bắt trúng mọi đỉnh hay đáy. Không mô hình biểu đồ nào cho bạn tỷ lệ thắng 100%. Ngay cả phân tích kỹ thuật vững vàng nhất cũng có thể sụp đổ khi thị trường trở nên điên loạn.

Mỗi nhà giao dịch nhìn thị trường một cách khác nhau. Người này có thể chạy theo giao dịch momentum và khối lượng lớn. Người khác lại thích các setup đảo chiều tại vùng hỗ trợ và kháng cự. Có người scalp để ăn những con sóng nhỏ, người khác swing trade trong nhiều ngày.

Một chiến lược hiệu quả với người này có thể hoàn toàn không hợp với tính cách của người khác, và khi bạn được tiếp cận với chiến lược của họ, có thể bạn cũng không dùng được.

Vì một lý do,

không hợp cá tính.

Ví dụ:

Việc săn lùng một công thức bí mật mà luôn đúng với mọi phong cách là gần như bất khả thi, hãy dành thời gian đó tự xây dựng kỹ năng thông qua thời gian việc trải nghiệm với trực tiếp thị trường, đánh bằng tài khoản demo và liên tục rà soát lại, ghi nhật ký và học hỏi từ chính bản thân ta.

Công cụ giúp ích, nhưng kỹ năng mới tạo nên khác biệt.

Sau 5 năm mình nhận ra một điều: Không có con đường tắt nào loại bỏ được đường cong học tập trong thị trường tài chính.

2. Hãy xây dựng kế hoạch giao dịch của riêng bạn thay vì sao chép từ người khác

Khi mới bắt đầu, mình chạy theo các tín hiệu từ các room chat và mạng xã hội. Mình mua breakout hoặc vào SHORT chỉ vì ai đó nghe có vẻ tự tin.

Cách đó không còn hiệu quả với mình nữa.

Sao chép lệnh đồng nghĩa với việc mình sẽ không thực sự hiểu những thứ như:

• Khối lượng và tính thanh khoản

• Tại sao đợt biến động lại xảy ra

• Đặt lệnh cắt lỗ ở đâu

• Chốt lời ở đâu?

• Tỷ lệ rủi ro & lợi nhuận và quản trị lệnh như thế nào?

Vì vậy mình do dự, thoát lệnh quá sớm, hoặc giữ quá lâu. Bây giờ, mình dùng ý tưởng của các nhà giao dịch khác làm điểm khởi đầu, nhưng mình sẽ luôn tự lập kế hoạch giao dịch của riêng mình trước.

Kế hoạch của mình sẽ có:

1. Giá vào lệnh

2. Mức cắt lỗ

3. Mục tiêu chốt lời

4. Khối lượng vị thế

5. Rủi ro tối đa mỗi lệnh

Nếu setup không đáp ứng đủ các tiêu chí này, mình bỏ qua.

Điều này càng quan trọng hơn trong day trading tốc độ cao dành cho người mới. Những biến động nhanh và spread hẹp sẽ trừng phạt sự do dự. Nếu mình không biết vì sao mình vào lệnh, mình sẽ không thể quản lý vị thế tốt được, và khi đưa vào áp lực của scalping tốc độ cao, bạn sẽ cần mọi thứ càng dì vào tiềm thức (phản xạ) càng nhuần nhuyễn càng tốt.

Mình cũng cố gắng tránh giao dịch quá mức (overtrading). Thật cám dỗ khi cứ đặt lệnh liên tục chỉ để cảm thấy mình đang bận rộn, nhưng điều đó làm phí và rủi ro chồng chất.

Thay vào đó, mình tập trung vào những setup chất lượng từ danh sách theo dõi của riêng mình. Mình tìm những cấu trúc mà có:

• Khối lượng tương đối cao

• Hỗ trợ và kháng cự rõ ràng

• Mô hình biểu đồ mạnh

• Chênh lệch giá mua–bán (bid–ask) sạch

Có một kế hoạch giao dịch sẽ giúp mình không hoảng loạn khi thị trường biến động. Các quy tắc giúp mình tránh những quyết định theo cảm xúc.

Sao chép người khác giữ chân bạn ở yên một chỗ. Xây dựng hệ thống của riêng mình tạo nên sự tự tin thực sự.

3. Đọc biểu đồ trước tất cả mọi thứ

Nếu bạn muốn học day trading, hãy lao vào biểu đồ trước tiên.

Trước khi lo lắng về tin tức hay chỉ báo, hãy làm quen với việc đọc biểu đồ.

Mình tập trung vào:

• Cấu trúc biểu đồ ngày

• Hành động giá trong phiên

• Nến (candlestick)

• Các vùng hỗ trợ và kháng cự

• Khối lượng giao dịch

Biểu đồ ngày cho bức tranh tổng thể. Đồ thị đang có xu hướng tăng, giảm, hay chỉ đang mắc kẹt trong một vùng đi ngang?

Nếu biểu đồ ngày trông yếu, Mình sẽ cân nhắc kỹ trước khi mua để đón breakout. Nếu xu hướng mạnh, mình sẽ tìm các nhịp hồi về vùng hỗ trợ.

Biểu đồ trong phiên giúp mình tinh chỉnh điểm vào và điểm ra. Mình chú ý đến cách giá phản ứng tại các mức quan trọng và cách khối lượng thay đổi gần các điểm breakout.

Các chỉ báo như RSI và MACD tất nhiên là hay, nhưng chúng chỉ hỗ trợ cho quyết định của mình mà thôi. Chúng không thay thế được hành động giá. Chỉ báo đi theo giá. Giá mới dẫn dắt.

Mình cũng để mắt đến:

• Chênh lệch giá mua–bán (bid–ask spread)

• Tốc độ khớp lệnh

• Tính thanh khoản

Trong những lúc thị trường chạy nhanh, trượt giá có thể biến một ý tưởng tốt thành một khoản lỗ. Spread hẹp và thanh khoản mạnh sẽ giúp tránh điều đó.

Nếu bạn mới bắt đầu và đang thắc mắc day trading là gì hay làm sao để bắt đầu day trading, đây là một vài mẹo cho bạn:

1. Mở một tài khoản demo hoặc platform mô phỏng giao dịch.

2. Luyện tập bằng giao dịch demo.

3. Học các mô hình biểu đồ cơ bản.

4. Ghi lại mọi lệnh vào nhật ký.

Nghiêm túc đấy, đừng vội vàng dùng tiền thật.

Bạn cần biết nến hình thành thế nào, breakout thất bại ra sao, và các đợt biến động giả bẫy nhà giao dịch như thế nào. Thiếu những nền tảng đó, không nền tảng hay khóa học nào cứu được bạn.

Đọc biểu đồ là nền móng cho mọi phong cách:

• Scalping

• Giao dịch momentum

• Giao dịch đảo chiều

• Swing trading

• Kể cả giao dịch tin tức

Biểu đồ cho bạn thấy nỗi sợ, lòng tham và sự do dự, ngay tại đó trong giá.

Khi mình đọc biểu đồ tốt hơn, các điểm vào lệnh của mình gọn gàng hơn và các mức cắt lỗ trở nên hợp lý hơn. Mình có thể cắt lỗ nhanh hơn và bảo vệ lợi nhuận bằng các lệnh cắt lỗ trailing stop.

Kỹ năng đó cải thiện việc quản trị rủi ro của mình nhiều hơn bất kỳ chỉ báo mới nào từng làm được.

4. Học, học nữa, học mãi: Cho bản thân thời gian và giữ sự kiên nhẫn

Hầu hết anh chị em traders mới đều mong lãi nhanh. Mình cũng vậy.

Nhưng thực tế bạn bạn chỉ đang đánh giá thấp độ hóc búa thực sự của thị trường.

Day trading đòi hỏi:

• Kiểm soát cảm xúc

• Kỷ luật

• Quản trị rủi ro

• Liên tục cải thiện và học hỏi thứ mới

Và, đúng vậy, cần thời gian để xây dựng những thói quen đó.

Lúc đầu, mình không đánh demo, mình tự tin mà. Nạp tiền vào tài khoản, đánh all in. Và kết quả là gì thì chắc hẳn bạn cũng đoạn ra được rùi.

Bây giờ, mình xem việc giao dịch và học kiến thức mới từ thị trường như một cuộc chơi dài hơi.

Trong lộ trình học, người ta có một khái niệm được gọi là "đường cong kiến thức", tức mọi thứ học không thể nhanh và đều liên tục như kiểu 1+1=2 được, bạn sẽ cần thời gian để mọi thứ được hình thành và liên kết với nhau. Và sau đó, mọi thứ sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân. Trên đường cong đó, mình sẽ chú ý đến các yếu tố:

• Hiểu về biến động

• Quản lý đòn bẩy

• Xử lý các chuỗi thua lỗ

• Tránh giao dịch quá mức

Rất dễ đánh giá quá cao kỹ năng của mình sau vài ngày lãi liên tục, bạn hãy ghi nhớ thị trường luôn thay đổi.

Cái hiệu quả bây giờ hoàn toàn có thể thất bại vào tháng sau, nên bạn sẽ luôn cần học, cải thiện và chấp nhận đây là câu chuyện của quá trình. Và quá trình thì như việc trồng cây, bạn không thể mong chờ hôm nay trồng cây là ngày mai có quả được.

Vì vậy, sư kiên nhẫn cũng quan trọng không kém gì trong quá trình xây tài khoản vậy. Người ta luôn hỏi: cần bao nhiêu tiền để bắt đầu day trading? Câu trả lời thực sự phụ thuộc vào khả năng chấp nhận rủi ro của bạn, và các mục tiêu của bạn.

Không kích cỡ tài khoản nào bù đắp được cho sự thiếu kỹ năng.

Một tài khoản nhỏ với kỷ luật có thể trụ vững. Một tài khoản lớn với việc kiểm soát rủi ro cẩu thả? Nó có thể biến mất nhanh chóng. Phần lớn người mới không thất bại vì chiến lược. Họ thất bại vì giao dịch quá lớn, quá sớm.

Mình tập trung vào tiến bộ đều đặn hơn:

• Rủi ro nhỏ, được kiểm soát trên mỗi lệnh

• Rà soát đều đặn trong nhật ký giao dịch của mình

• Mục tiêu giao dịch rõ ràng

• Theo dõi hiệu suất một cách trung thực

Khi rà soát lại các lệnh, mình sẽ tự hỏi:

• Mình có đang tuân theo kế hoạch của mình không?

• Mình có tôn trọng lệnh cắt lỗ không?

• Điểm vào của mình có hợp lý không?

• Cảm xúc có lấn át không?

Chính kiểu rà soát này mới thực sự giúp bạn trưởng thành.

Sau khi hiểu hết tất cả những điều trên, mình không còn chạy theo kết quả nhanh nữa. Mình quan tâm hơn đến quy trình, cấu trúc và kiểm soát rủi ro. Học cách day trade mất nhiều tháng, đôi khi nhiều năm. Mình chấp nhận điều đó.

Lối tư duy đó bảo vệ cả vốn lẫn sự tự tin của mình sau nhiều năm chinh chiến.