Module 2: Phân tích Kỹ thuật

1.1. Tổng quan

Module trước đã đặt chúng ta vào một nền tảng tốt với những hiểu biết cơ bản về thị trường chứng khoán. Kế thừa từ module đó, giờ chúng ta biết rằng việc xây dựng một quan điểm được nghiên cứu kỹ lưỡng là yếu tố then chốt để thành công trên thị trường chứng khoán. Một quan điểm tốt cần có nhận định về hướng đi của giá, đồng thời bao gồm những thông tin như:

1. Mức giá nên mua và bán cổ phiếu.

2. Mức rủi ro phải chấp nhận.

3. Mức lợi nhuận kỳ vọng.

4. Thời gian nắm giữ dự kiến.

Phân tích kỹ thuật (viết tắt là TA - Technical Analysis) là một phương pháp phổ biến giúp chúng ta làm được đúng điều đó. Nó không chỉ giúp xây dựng quan điểm về một cổ phiếu hay chỉ số cụ thể, mà còn giúp xác định giao dịch trên cơ sở cân nhắc điểm vào lệnh, điểm thoát lệnh và khía cạnh rủi ro.

Giống như mọi phương pháp nghiên cứu khác, phân tích kỹ thuật cũng có những đặc điểm riêng, trong đó một số có thể rất phức tạp. Tuy nhiên, công nghệ giúp việc tiếp cận chúng trở nên dễ dàng. Chúng ta sẽ lần lượt khám phá các đặc điểm này trong suốt module.

1.2. Phân tích kỹ thuật là gì?

Hãy xem xét phép ẩn dụ sau.

Hãy tưởng tượng bạn đang đi du lịch ở một đất nước xa lạ, nơi mọi thứ, từ ngôn ngữ, văn hóa, khí hậu cho đến ẩm thực, đều mới mẻ với bạn. Trong ngày đầu tiên, bạn tham gia các hoạt động tham quan thông thường, và đến chiều tối thì đói cồn cào. Bạn muốn khép lại một ngày bằng một bữa tối thật ngon. Bạn hỏi thăm xung quanh về một nhà hàng ngon và được mách về một khu phố ẩm thực đẹp ở gần đó. Bạn quyết định thử một phen.

Thật bất ngờ, ở đó có rất nhiều hàng quán bán đủ loại món ăn khác nhau. Mọi thứ trông đều lạ mắt và hấp dẫn. Bạn hoàn toàn không biết nên ăn gì cho bữa tối. Rắc rối càng lớn hơn khi bạn không thể hỏi thăm ai, bởi bạn không biết tiếng địa phương. Vậy trong hoàn cảnh đó, bạn sẽ quyết định ăn gì bằng cách nào?

Bạn có hai lựa chọn để tìm ra món nên ăn.

Lựa chọn 1: Bạn ghé vào từng hàng, tìm hiểu xem họ đang nấu và bán món gì. Bạn xem nguyên liệu được dùng, cách chế biến, có thể nếm thử một chút, rồi tự đánh giá xem mình có thực sự thích món đó không. Bạn lặp lại quá trình này qua vài hàng, và sau cùng nhiều khả năng sẽ chọn ăn ở nơi khiến bạn hài lòng nhất.

Ưu điểm của cách làm này là bạn biết chính xác mình đang ăn gì, bởi bạn đã tự mình tìm hiểu. Tuy nhiên, ở mặt ngược lại, phương pháp bạn áp dụng lại khó mở rộng, bởi có thể có tới khoảng 100 hàng quán, mà với thời gian hạn hẹp, bạn chỉ có thể khảo sát chừng 4 hoặc 5 hàng. Do đó, có khả năng cao là bạn đã bỏ lỡ món ngon nhất trên con phố này.

Lựa chọn 2: Bạn chỉ đứng ở một góc và quan sát tất cả các hàng quán. Bạn tìm hàng nào đang thu hút đông khách nhất. Khi tìm được hàng như vậy, bạn đưa ra một giả định đơn giản: "Hàng này thu hút nhiều khách như thế, chắc hẳn họ nấu ngon nhất!" Dựa trên giả định đó và sở thích của đám đông, bạn quyết định chọn đúng hàng ấy cho bữa tối. Nhiều khả năng bạn đang được ăn món ngon nhất có trên con phố.

Ưu điểm của cách làm này là khả năng mở rộng. Bạn chỉ cần phát hiện hàng nào đông khách nhất và đặt cược vào việc món ăn ở đó ngon, dựa trên sở thích của đám đông. Tuy nhiên, ở mặt ngược lại, đám đông không phải lúc nào cũng đúng.

Nếu để ý, bạn sẽ nhận ra Lựa chọn 1 rất giống với phân tích cơ bản, khi bạn nghiên cứu kỹ lưỡng một vài doanh nghiệp. Chúng ta sẽ tìm hiểu phân tích cơ bản chi tiết hơn ở module tiếp theo.

Lựa chọn 2 lại rất giống với phân tích kỹ thuật, khi người ta quét tìm các cơ hội dựa trên xu hướng hiện tại, hay nói cách khác là dựa trên sở thích của thị trường.

Phân tích kỹ thuật là một phương pháp nghiên cứu nhằm nhận diện các cơ hội giao dịch trên thị trường, dựa trên hành động của những người tham gia thị trường. Hành động của những người tham gia thị trường có thể được thể hiện trực quan thông qua biểu đồ giá. Theo thời gian, các mẫu hình được hình thành trong những biểu đồ này, và mỗi mẫu hình truyền tải một thông điệp nhất định. Nhiệm vụ của người phân tích kỹ thuật là nhận diện các mẫu hình đó và xây dựng một quan điểm.

Giống như bất kỳ phương pháp nghiên cứu nào, phân tích kỹ thuật đứng trên một loạt giả định. Là người thực hành phân tích kỹ thuật, bạn cần giao dịch trên thị trường trong khi luôn ghi nhớ những giả định này. Dĩ nhiên, chúng ta sẽ tìm hiểu các giả định đó chi tiết hơn ở phần sau.

Cũng tại thời điểm này, việc làm rõ một vấn đề liên quan đến FA và TA là hợp lý. Người ta thường tranh cãi rằng một phương pháp nghiên cứu nào đó là cách tiếp cận thị trường tốt hơn. Tuy nhiên, trên thực tế không có cái gọi là phương pháp nghiên cứu tốt nhất. Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và nhược điểm riêng. Sẽ là vô ích nếu dành thời gian so sánh TA và FA để tìm xem cách nào tốt hơn.

Hai phương pháp này khác nhau và không thể đem ra so sánh. Trên thực tế, một nhà giao dịch khôn ngoan sẽ dành thời gian trang bị kiến thức về cả hai phương pháp, để có thể nhận diện được những cơ hội giao dịch hoặc đầu tư tốt.

1.3. Thiết lập kỳ vọng

Người tham gia thị trường thường tiếp cận phân tích kỹ thuật như một cách nhanh và dễ để kiếm một khoản lời lớn bất ngờ trên thị trường. Ngược lại, phân tích kỹ thuật hoàn toàn không hề nhanh và dễ. Đúng là nếu làm đúng cách, một khoản lời lớn là điều có thể, nhưng để đạt tới giai đoạn đó, người ta phải bỏ ra nỗ lực cần thiết để học phương pháp này.

Nếu bạn tiếp cận TA như một cách nhanh và dễ để kiếm tiền trên thị trường, thảm họa giao dịch chắc chắn sẽ xảy ra. Khi một thất bại giao dịch xảy đến, phần lớn trường hợp người ta đổ lỗi cho phân tích kỹ thuật, chứ không phải cho việc bản thân nhà giao dịch chưa biết cách áp dụng phân tích kỹ thuật một cách hiệu quả. Do đó, trước khi bắt đầu đi sâu vào phân tích kỹ thuật, điều quan trọng là phải thiết lập kỳ vọng về những gì phân tích kỹ thuật có thể và không thể đạt được.

Dưới đây là những gì bạn có thể kỳ vọng ở phân tích kỹ thuật:

1. Cơ hội giao dịch — Phân tích kỹ thuật giúp nhận diện các cơ hội giao dịch ngắn hạn. Đừng dùng Phân tích Kỹ thuật cho khâu tìm kiếm các cơ hội đầu tư dài hạn . Đầu tư dài hạn để nhìn ra cơ hội thì tốt nhất được mọi người phân tích bằng Phân tích Cơ bản . Đồng thời, nếu bạn là chuyên gia Phân tích Cơ bản, việc bạn biết dùng TA Phân tích Kỹ thuật cũng có thể củng cố quan điểm chính xác hơn về Điểm Vào và Điểm thoát.

2. Lợi nhuận mỗi giao dịch — Bản chất của Phân tích Kỹ thuật là phân tích các biến động trong ngắn hạn. Đừng kỳ vọng các khoản lãi lớn trong một thời gian ngắn. Mục tiêu là nhận diện các cơ hội giao dịch ngắn hạn diễn ra thường xuyên, mang lại những khoản lời nhỏ nhưng đều đặn.

3. Thời gian nắm giữ — Các giao dịch dựa trên phân tích kỹ thuật có thể kéo dài từ vài phút đến vài tuần, và thường không lâu hơn thế. Chúng ta sẽ tìm hiểu khía cạnh này khi bàn về chủ đề khung thời gian.

4. Rủi ro — Nhà giao dịch thường mở một vị thế vì một lý do nào đó, nhưng nếu cổ phiếu biến động bất lợi, giao dịch bắt đầu thua lỗ. Trong những tình huống như vậy, nhà giao dịch thường cố nắm giữ vị thế đang lỗ với hy vọng có thể gỡ lại khoản lỗ. Hãy nhớ rằng, các giao dịch dựa trên TA mang tính ngắn hạn; nếu giao dịch trở nên xấu đi, đừng quên CẮT LỖ và chuyển sang tìm kiếm một cơ hội khác.

Tóm tắt các Điểm chính của chương

1. Phân tích kỹ thuật là một phương pháp phổ biến để xây dựng quan điểm về thị trường. Bên cạnh đó, TA còn giúp nhận diện các điểm vào lệnh và thoát lệnh.

2. Phân tích kỹ thuật thể hiện trực quan hành động của những người tham gia thị trường dưới dạng biểu đồ giá.

3. Các mẫu hình được hình thành trong biểu đồ, và những mẫu hình này giúp nhà giao dịch nhận diện cơ hội giao dịch.

4. TA phát huy hiệu quả tốt nhất khi chúng ta luôn ghi nhớ một vài giả định cốt lõi.

5. TA được sử dụng tốt nhất để nhận diện các giao dịch ngắn hạn.